Bu yazımızda Tüzel üyemiz ABB firmasından Sn. Ali Alper ÇELEBİ Enerji verimliliği konusunda alınabilecek önlemler’den bahsedecek
Transformatörler için optimizasyon analizi
Tüm AB ülkelerinde toplam 4,5 milyon dağıtım trafosu kuruludur.
Sonuç olarak, tüm bu trafolar yılda 38 TWh civarında kayıplara yol açıyor. Yani Danimarka’daki toplam yıllık enerji ihtiyacından daha fazlası!
Transformatörlerin verimliliği diğer teknik cihazlara kıyasla oldukça iyidir, ancak yine de artırılabilir.
Yaşam döngüsü maliyetleri
Yaşam döngüsü maliyetleri, elde etme maliyetleri, kayıp maliyetleri ve soğutma maliyetlerinden oluşur.
Düşük verimli bir transformatörün satın alma maliyetleri, genellikle daha verimli olana kıyasla daha düşüktür.
Verimlilik ne kadar yüksek olursa, işletme kayıpları da o kadar düşük olur.
Farklı kayıp türleri vardır:
- Manyetik kayıplar
- Bakır kayıpları
- Çalışma noktası kayıpları
En yüksek verim, manyetik ve bakır kayıpları aynı olduğunda elde edilir.
Transformatörün güç sınıfı
En yüksek enerji verimliliği oranını elde etmek için, transformatörün güç faktörü >% 99 olmalıdır. Yine, yük derecesi de dikkate alınmalıdır: düşük güçte nominal güce kıyasla verimlilik daha yüksektir.
Motorlar için optimizasyon analizi
Tesislerde verimliliği artırmak için başlangıç noktaları
Motorlar birçok otomatik üretim hattında bol miktarda bulunur. Böylece, bir tesisin enerji verimliliğini önemli ölçüde artırmak için bir başlangıç noktası oluştururlar. Motorlar IEC 60034-30’a göre sınıflandırılabilir ve verimlilik düşükse değiştirilebilirler.
IEC 60034-30’a göre dört farklı enerji verimlilik sınıfı vardır:
- IE 4: Süper Premium Verimlilik
- IE 3: Üstün Verimlilik
- IE 2: Yüksek Verimlilik
- IE 1: Standart Verimlilik
Bir motorun ömrü boyunca maliyetlerin %95’i enerji maliyetleridir. Bu nedenle yüksüz ve yükte kayıpların azaltılması tasarruf için önemli bir noktadır.
Daha yüksek enerji tasarruflu bir motor seçmenin yanı sıra, dikkate alınması gereken başka noktalar da vardır:
- Nominal gücün optimizasyonu
- Başlangıç akımının azaltılması
- Titreşimlerin azaltılması
- Kontrolün geliştirilmesi
EM 4 hedefinde, optimizasyon seçenekleri için motor veya tahrik gücünün %90’ı kontrol edilmelidir.
Elektrik motorları, endüstride ihtiyaç duyulan toplam elektriğin yaklaşık %65’ini tüketmektedir. Bununla birlikte, bu motorların %10’undan daha azı yumuşak yolverici veya hız kontrolü için frekans dönüştürücülerle donatılmıştır.
Yumuşak yolvericiler veya hız kontrolü için frekans dönüştürücüler, motorları kullanırken daha yüksek sistem verimliliği sağlar.
Bir uygulamada hız ve torkun sadece başlatma sırasında kontrol edilmesi gerektiğinde yumuşak yolvericiler ideal seçimdir. Yumuşak yol vericiler, motor çalıştırıldığında besleme gerilimlerini eşit olarak artırarak yüksek ani akımları önler. Nazik artış, motorların ömrünü uzatır, çünkü daha az akım motorların içinde daha az ısı anlamına gelir.
Frekans invertörleri, eğer uygulamada başlatma sırasında hız kontrolü yeterli değilse, yüksek seviyede enerji tasarrufu bir zorunluluksa, bireysel motor kontrolü gerekiyorsa veya diğer işlevler gerekiyorsa, iyi bir seçimdir.
Aydınlatma için optimizasyon analizi
Lambaların enerji verimliliğini artırarak hızlıca tasarruf edin
Standart bir ampulden bir LED’e geçmek hızlıdır ve sadece birkaç ay içinde kendini amorti edebilir. Işıklı tabelalar, dış aydınlatmanın otomatik olarak anahtarlanması veya merdiven için zaman fonksiyonlu bir aydınlatma anahtarı veya varlık sensörleri kullanmak – aydınlatmayı optimize etme seçenekleri çok yönlü ve gereksinimler kadar bireyseldir.
Dikkate alınması gereken üç alan vardır:
1.Lamba tipi (LED, enerji tasarruflu ampul veya halojen?):
Lambaların LED’lerle değiştirilmesi AB’de yaklaşık 14,6 milyar avro tasarruf sağlayabilir. Bunlar ayrıca ortalama 25.000 saatlik çalışma ömrü ile en uzun süreli aydınlatmayı sunar.
2.Anahtarlama davranışı (Işığa ne zaman ihtiyaç duyulur?):
Hareket dedektörleri, dijital veya analog zaman saatleri, fotosel şalterler veya zaman fonksiyonlu aydınlatma anahtarları enerji tüketimini önemli ölçüde azaltabilir.
3.Parlaklık ayarı (Işık ne kadar parlak olmalı?):
Gün ışığında, pencerelerin yakınındaki yerlerin daha az aydınlatılması gerekir. Bu yüzden örneğin ofis içerisindeki bölmeleri birleştirmek mantıklı olabilir.
Sabit aydınlık düzeyi kontrolü, doğrudan işyerinde gerekli olan parlaklık değerine ayarlanır. Doğal aydınlatma ile birlikte kullanımın sağlayacağı tasarrufla, gerilim %5 azalsa bile LED’in ömrü %200 artabilir.
EM4’e ulaşma hedefi doğal ışığı, lamba tipini ve bina uygulamasını dikkate alan bir kontrol sistemidir. Çeşitli bina uygulamaları için EN 12464-1 hangi ışık değerlerine uyulması gerektiğini belirtir.
KNX altyapısı ile birlikte, varlık sensörleri, sabit aydınlık düzeyli, mantıksal kontroller gibi gelişmiş otomasyon işlevlerini binanıza entegre edebilirsiniz.
Isıtma, havalandırma ve iklimlendirme sistemleri için optimizasyon analizi
Isıtma, havalandırma ve klima teknolojisi veya kısaca HVAC cihazları, tesislerde insanların refahını yaratmaya hizmet eder.
Düzgün ayarlanmış HVAC sistemleri sadece binadaki atmosferi ve iklimi değil, aynı zamanda ısıtma maliyeti hesaplamasını da iyileştirir.
HVAC cihazlarının kontrol edilmesi -tamamen uygulandığında- karmaşıktır ve birçok yönü dikkate alır. Bu, oda sıcaklığının yanı sıra dış sıcaklığı, hava nemini, CO2 içeriğini ve bölge başına oda doluluk oranını içerir.
EM4’e ulaşmak için bölge başına tam sensör kontrolü ve zaman kontrolü gereklidir. Sensörler nem, CO2 seviyeleri ve gün ışığı ile ilgili verileri içermelidir.
Aşağıdaki ürünler, HVAC teknolojinizi optimize etmenize yardımcı olabilir:
01 Fan Coil Kontrolörleri oda sıcaklığını ayarlamak için fan coil cihazlarını kontrol eder.
02 Uygulama Kontrolörleri, tüm üst seviye HVAC otomasyon fonksiyonlarının yönetimini sağlar. Isı talebi hesaplamasını, programları ve değer kaydını, cihaz izlemeyi ve daha fazlasını destekler
03 Oda termostat kontrollü hava kalitesi sensörü oda sıcaklığını, CO2 konsantrasyonunu ve bağıl nemi ölçer.
Ali Alper Çelebi
ABB Elektrik Sanayi A.S. şirketinde Technical and Design Promotion Manager
