Türkiye, deprem riski yüksek bir coğrafyada yer almakta ve afetlere karşı bilinçli olmak hayati önem taşımaktadır. Kartal Afet Destek Birimi (KADEB) derneği, afet yönetimi alanında yaptığı çalışmalar ve teknolojik desteklerle toplumu bilinçlendirmek ve afetlere karşı hazırlıklı hale getirmek amacıyla faaliyet göstermektedir. Bu yazıda, KADEB’in deneyimlerinden hareketle deprem bilinci, afet yönetimi süreçleri, elektriksel güvenlik önlemleri ve bireysel hazırlıklar hakkında kapsamlı bilgiler sunulacaktır.
Bu konuda daha fazla bilgi almak için Dernek Başkanı Eda Tomruk ve Kadeb Termografik İzleme ve Akustik Dinleme Uzmanı Ömer Celep‘in youtube canlı yayınını izleyebilirsiniz.
Kartal Afet Destek Birimi ve Görevleri
Dernek Tanıtımı
KADEB, 2023 yılından beri afet yönetimi alanında faaliyet gösteren bir sivil toplum kuruluşudur. Dernek, termografi ve akustik dinleme teknolojilerini kullanarak arama kurtarma operasyonlarına destek vermektedir.
Faaliyet Alanları
Dernek, yangın söndürme, soğutma, tahliye ve arama kurtarma gibi farklı alanlarda görev almakta, afet sırasında teknolojik imkanları kullanarak hayati destek sağlamaktadır. 2023 yazında birçok yangın operasyonunda aktif rol alan KADEB, özellikle Marmara bölgesinde yaşanan depremlerde farkındalık çalışmalarına ağırlık vermiştir.
Deprem ve Doğal Afetler Hakkında Temel Bilgiler
Depremin Doğası
Deprem, dünya gezegeninin canlı bir organizma olması ve yer kabuğundaki plakaların hareketi sonucu oluşan doğal bir olaydır. Plakalar arasındaki sürtünmeler zamanla birikerek sarsıntılara yol açar. Türkiye, özellikle Marmara bölgesi, aktif fay hatlarının kesiştiği bir noktada bulunmakta ve bu nedenle yüksek risk altındadır.
Tarihsel Perspektif
İstanbul ve çevresi, tarih boyunca birçok yıkıcı depreme sahne olmuştur. Osmanlı ve Bizans dönemlerinden kalan kaynaklar, bu riskin uzun zamandır bilindiğini göstermektedir. 1999 Marmara depremi gibi son büyük afetler, afet yönetiminde alınacak önlemlerin önemini tekrar gündeme getirmiştir.
Afet Yönetiminde Temel Aşamalar
Bilgi Edinme ve Farkındalık – Deprem Bilinci
Afet yönetiminin ilk aşaması doğru ve güncel bilgi edinmektir. Depremin bir doğa olayı olduğunu kabul ederek, bunu afet haline dönüştürmemek için bireysel ve toplumsal farkındalık şarttır.
Planlama ve Hazırlık
Afet planlaması, bireylerin ve kurumların afet anında ne yapacaklarını önceden belirlemelerini sağlar. Ev, işyeri ve okul gibi en çok zaman geçirilen mekanların krokilerinin çıkarılması, acil kaçış yollarının belirlenmesi gereklidir. Ayrıca aile bireylerinin toplanma noktaları ve haberleşme yöntemleri önceden netleştirilmelidir.
Sürekli Hazırlıklı Olma
Afetlere karşı devamlı hazırlıklı olmak, risklerin azaltılmasında kritik bir rol oynar. Bu hazırlık, afet çantalarının eksiksiz hazırlanması, binaların sağlamlık kontrollerinin yapılması ve çevrenin tehlike avı yöntemiyle düzenlenmesini içerir.
Bina ve Çevre Güvenliği
Bina Sağlamlığı ve Hasar Değerlendirmesi
Bir binanın sağlamlığı, taşıyıcı sistemlerinin durumu ile anlaşılır. Orta hasarlı binalar yaşanabilir olmamakla birlikte, yapısal olarak yıkılma riski taşımaz. Ancak, iç duvar ve diğer malzemelerde oluşan hasarlar binadan güvenli çıkışı zorlaştırabilir.
Tehlike Avı: Eşya Düzeni ve Sabitleme
Deprem anında devrilebilecek dolap, raf ve büyük eşyalar hayati tehlike yaratır. Özellikle yatak odası dolapları, mutfak eşyaları ve büro dolapları sabitlenmeli, ağır ve kırılgan eşyalar güvenli alanlara yerleştirilmelidir. Ayrıca, yangın merdivenleri ve kaçış yolları engellerden arındırılmalıdır.
Elektriksel Güvenlik ve Afet Sonrası Önlemler
Topraklama ve Kaçak Akım Koruması
Elektrik tesisatlarının deprem gibi afetler sonrası güvenliği için topraklama direnci ve kaçak akım rölelerinin düzenli olarak kontrol edilmesi gerekir. TT ve TN sistemlerinde topraklama ve çevrim empedans değerlerinin uygun seviyelerde olması can ve mal güvenliği açısından önem taşır.
Kısa Devre ve Sigorta Kontrolleri
Minyatür devre kesiciler (MCB) ve sigortaların, tesisatın potansiyel kısa devre akımlarına dayanıklı olması gerekmektedir. Doğru seçilmiş koruma cihazları, olası elektrik arızalarını hızlıca keserek yangın ve elektrik çarpması riskini azaltır.
Termografik Kontroller ve Gevşek Bağlantılar
Özellikle panolar ve trafo bağlantılarında termografik inceleme yapılmalı, ısınan veya renk değişikliği gösteren bileşenler değiştirilmelidir. Bu önlem, deprem sonrası çıkabilecek yangınların önüne geçmek için kritik bir adımdır.
Jeneratör ve Asansör Sensörleri
Deprem sensörlü jeneratörlerin kullanımı yaygın olmamakla birlikte, olası enerji kesintilerinde güvenliğin sağlanması için bu sistemlerin bina ve işyerlerine kurulması tavsiye edilmektedir. Ayrıca, asansörlerin deprem sensörleri ile donatılması, güvenli tahliyeyi kolaylaştırır.
Afet Sonrası Destek ve Teknik Yardımlar
Jeneratörlerin Devreye Alınması
Belediyelerin toplanma alanlarında gizli jeneratörler bulunmakta ve mühendisler bu jeneratörlerin devreye alınmasında destek olabilir. Enerji ihtiyacının karşılanması, arama kurtarma ekiplerinin ve vatandaşların yaşamını kolaylaştırır.
Güneş Enerjisi Sistemleri ve Haberleşme
Afet sonrası enerji ihtiyacını karşılamak için güneş panelleri kurulması yaygınlaşmaktadır. Amatör telsiz ve radyo dernekleri ise mobil rölelerle haberleşmeyi sağlar, bu sayede arama kurtarma faaliyetleri etkinleşir.
Bireysel Hazırlık: Afet Çantası Hazırlama
Afet Çantasının Önemi
Afet sonrası ilk 72 saat, yardım ekiplerinin ulaşmasında gecikmeler olabileceği için bireylerin kendi başlarına hayatta kalabilmesi için afet çantası hayati bir araçtır. Çanta, acil ihtiyaç duyulabilecek her şeyi içermelidir.
Afet Çantasının İçeriği
- Belgeler: Kimlik fotokopileri, sağlık raporları, ilaç reçeteleri
- Su ve Gıda: Yeterli miktarda su, uzun ömürlü, hafif ve sağlıklı atıştırmalıklar (kraker, protein barları, kesme şeker)
- Giyim: Mevsime uygun yedek kıyafet, iç çamaşırı, çorap
- Aydınlatma ve İletişim: El feneri, yedek piller, mum, radyo, kalem-kağıt, telefon rehberi
- Hijyen ve Sağlık: İlk yardım malzemeleri, dezenfektan, hijyen ürünleri (ıslak mendil, diş fırçası vb.), protez ve işitme cihazları
- Diğer: Afet düdüğü, nakit para, yedek anahtarlar, küçük oyuncak ve aktiviteler (özellikle çocuklar için)
Afet Çantasının Güncellenmesi
Çocukların hızlı gelişimi ve mevsim değişiklikleri nedeniyle çanta içeriği düzenli olarak yenilenmelidir. Ayrıca, ilaçların son kullanma tarihleri takip edilmelidir.
Sonuç ve Öneriler
Türkiye’de afetlere karşı bilinçlenmek, plan yapmak ve bireysel olarak hazırlıklı olmak, can kayıplarını ve zararları azaltmak için elzemdir. Kartal Afet Destek Birimi’nin deneyimlerinden öğrenerek; evlerimizi, iş yerlerimizi ve çevremizi güvenli hale getirmek, elektriksel güvenliği sağlamak, afet çantalarımızı eksiksiz hazırlamak ve ailemizle acil durum planları yapmak hayat kurtarır. Unutulmamalıdır ki deprem bir doğa olayıdır ve doğru tedbirlerle afet olmaktan çıkarılabilir.
Afet yönetimine gönüllü olarak katılmak, bilgi ve becerilerinizi paylaşmak da toplumsal dayanışmayı güçlendirir. Siz de KADEB gibi kuruluşlara destek vererek, afetlere karşı daha dirençli bir toplumun parçası olabilirsiniz.
- Deprem ve afetler doğal olaylardır, ancak afetin etkileri alınacak önlemlerle azaltılabilir.
- Bireysel ve toplu hazırlık, afet yönetiminde başarının anahtarıdır.
- Elektrik ve yapı güvenliği gibi teknik konularda uzman görüşü ve düzenli kontroller can kurtarır.
- Afet anında ve sonrasında enerji ve haberleşme altyapısının sürekliliği sağlanmalıdır.
- KADEB gibi sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerin desteği, afet yönetimini güçlendirir.
- Afet bilinci ve planlaması sürekli hatırlanmalı ve toplumsal bir kültür haline getirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Afet çantasında kesinlikle bulunması gereken en önemli malzeme nedir?
Su, ilaçlar ve kimlik belgeleri en öncelikli malzemelerdir. - Deprem anında en güvenli alan neresi olmalıdır?
Taşıyıcı sistemlerin sağlam olduğu, duvarlardan ve ağır eşyalardan uzak alanlar tercih edilmelidir. - Elektriksel güvenlik kontrolleri ne sıklıkla yapılmalıdır?
En az yılda bir kez, uzman mühendisler tarafından yapılması önerilir. - Aileler afet planlarını nasıl oluşturmalıdır?
Ev, iş ve okul krokileri çıkarılmalı; acil toplanma yerleri ve haberleşme yöntemleri önceden belirlenmelidir. - Afet sırasında iletişim sağlamak için ne yapılabilir?
Mobil telsiz röleleri ve afet düdükleri kullanılmalı, önemli telefon numaraları kağıda yazılarak saklanmalıdır.
Deprem ile ilgili ilginizi çekebilecek diğer yazılarımız:
1. Teksan, 9 Şiddetinde Depreme Dayanıklı Sismik Jeneratörlerle Farkındalık Yaratıyor!
