Elektrik tesislerinde topraklamalar yönetmeliği CNR merkezinde Elektro 2001 fuarında 410 meslektaşımızın katılımı ile yığınsal bir şekilde tanıtıldı. Elektrik Tesisat Mühendisleri Derneği (EMTD)'nin öncülüğünde gerçekleştirilen bu toplantı katılımcılara önemli mesajlar verdi.Yıllardır yapılan yanlış uygulamalara değinildi. Yönetmelik tek tek örneklerle anlatıldı.

Bu toplantı şüphesiz ilk ve son değildir. Esas çalışma bundan sonra başlıyor. Yönetmeliğin doğru uygulanması, kontrol edilmesi tüm mühendis arkadaşlara düşüyor. Bursa EMO'nun öncülüğünde kurulan iki senedir üzerinde çalışmalar yapılan "Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliğı' Enerji ve Tabü Kaynaklar Bakanlığı tarafından 21.08.2001 tarih ve 24500 sayılı Resmi Gazete'de yayınlandı.Yirmi yılı aşkın süredir yürürlükte olan 1.12.1979 tarihli ve 16715 sayılı Resmi gazete'de yayınlanan eski yönetmelik yerine, yeni yayınlanan yönetmelik aşağıdaki bölümlerden oluşuyor.

• Birinci bölüm yönetmelikde kullanılan çok önemli amaç, kapsam, uygulama ve tanımları RCD PE, PEN, TT, TN, IT , YG ve AG dağıtım sistemlerini açıklıyor. Bu tanımların doğru kullanılması tek dil konuşulması tüm elektrik mühendisleri ve teknisyenleri için çok önemlidir.
  

• İkinci bölüm yüksek gerilim tesislerinde topraklama prensiplerini anlatıyor. AG ve YG tesislerinin ayrılma ve birleştirme kurallarını açık bir şekilde ortaya koyuyor, topraklama dirençlerine açıklık getiriyor Yönetmelik TEDAŞ'ın koyduğu temelsiz kurallara temel oluşturuyor. Temel topraklamasını ve kısa devre hesaplarını koşul olarak getiriyor.
  

• Üçüncü bölüm alçak gerilim tesislerinde topraklama tiplerini, sistemleri ve devrenin herhangi bir hata anında ayrılması şartını,potansiyel dengelemesini ve AG tesisatlarında ölçme kurallarını, şartlarını çizelge ve diyagramlar ile açıklıyor.Bu bölüm önemlidir çünkü pratikte 2001 yılında ülkemizde çok eski koruma topraklamasının ve klasik sıfırlamanın tesisatını görmek,veya hiç görmemek olasılığı vardır. Koruma iletkeni, potansiyel dengeleme iletkeni gibi kavramlar birbirine karıştırılmaktadır. TT tesisatı kurup TN sistemi boyutlandırmak, temel topraklaması yerine levha topraklaması tesis etmek yasaktır.
  

• Dördüncü bölüm ülkemizde yıllardır tartışma konusu olan AG ve YG tesislerinin ayrılma ve birleştirme kurallarını anlatıyor. Tüm elektirik tesisatlarının, yıldırım, bilgi-işlem vs, bir noktada ana potansiyel dengeleme barasında birleştirilmesi zorunludur.
  

• Beşinci bölüm iletişim sistemleri ve bilgi-İşlem tesisleri lçin topraklama esaslarını ve potansiyel dengeleme prensiblerini örneklerle anlatıyor.
  

• Altıncı bölüm ilşkin hükümleri, yürürlükten kaldırılan yönetmelik maddelerini ve son olarak ekler bölümünde her bölüm için gerekli olan ana bilgileri çizelgeler ve şekiller halinde veriyor.
  
  

Ükemizde norm, standart çıkarma, grup çalışması yapma geleneği yok. Merkezi olarak yapılan çalışmalar ya pratikten uzak yada eksik. En önemli IEC ve CENELEC elektrik komitelerinin bir kısmına ülkemiz üye değil. Birde ekonomik bunalım, teknik ve bilimsel mühendislik anlayışını, araştırmayı engelliyor. Tüm sorunlara rağmen topraklamalar yönetmeliğinin çıkmış olması meslektaşlarımızın ve uzman arkadaşların özverili çalışması sayesinde olmuştur.

Yönetmelikler ile ilgili , tüm ülkedeki uzman mühendisler, üniversite hocaları , gerektiğinde uygulamada çalışan teknisyenler ve firma yetkilileri her bir norm için birlikte çalışmalı, senede en az 3 sefer toplantı yapılmalı, TS, EN ve IEC normları devamlı izlenmeli, yenilikler hemen Türkiye çapında yayınlanmalı, eğitimler düzenlenmelidir. Mühendisler toplumun motorudur.

İleriye dönük normlar ile ilgili ne yapılabilir?

1. Elektrik mühendisliğinde üniversite sonrası çalışmalar devamlı teori ve pratik seminerlerde verilmelidir.





2. Standart ve yönetmelikler ile ilgili Türkiye çapında en az 20 civannda çalışma grupları ve komiteler kurulmalıdır.





3. Tek tek konularda uzman yetiştirilmelidir. Veya Türkiye çapında bilinen üye uzman mühendisleri biraraya gelmeli, kalıcı görevler üstlenmelidirler.





4. TSE ile çalışmalarda bilgi iletişimi ve koordinasyon sağlanmalıdır.

Elektrik Kuwetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve EIektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği sonuçlandı. Şimdi komisyonun önünde dört önemli normun çıkartılması ve yayınlanması görevi duruyor.

1. Bina İçi ve Bina Dışı Yıldırıma Karşı Koruma (EN 61024, IEC 1024)





2. İç tesisatları yönetmeliği (IEC 60 364)





3. Elektrik Şebekelerinde Kısa Devre Hesapları (IEC 60 909)





4. Güç kalitesi ve Harmonikler

Mühendislik alanındaki hiç bir çalışma yeterli değildir. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk defa tabanda bir norm çalışması yapılıyor ve bu hiç bir karşılık beklemeden oluyor. Bursa Izmir EMO şubelerinin ve Etektrik Tesisat Mühendisleri Derneği'nin son yıllardakı önemli çalışmalarını kalbten destekliyorum ve selamlıyorum. Bu diğer kurumlara örnek olmalı.

Ülkemizin AB'ye aday olduğu bir dönemde böylesine önemli bir yönetmeliğin Enerji Bakanlığı tarafından yayınlanmış olması tarihsel bir olaydır. Şimdi bu yönetmelik dalga dalga ülkemize yayılmalı, usta, teknisyen, mühendis, tüm elektrik sektörümüzün hizmetine sunulmalıdır.